Καλώς ή κακώς, το Twitter έχει αναδειχθεί ως το βασικό κοινωνικό δίκτυο για τους αναγνώστες ειδήσεων και τους δημοσιογράφους. Παρά το γεγονός ότι η βάση των χρηστών του είναι πολύ μικρότερη από πλατφόρμες όπως το Facebook, παίζει κεντρικό ρόλο στον καθορισμό της ατζέντας των μέσων ενημέρωσης, αποτελεί κεντρική δύναμη στη διαμόρφωση της παγκόσμιας πολιτικής αφήγησης και βασικό πεδίο μάχης στους πολέμους πληροφοριών που συνοδεύουν κάθε σύγχρονη παγκόσμια σύγκρουση.

Η εξουσία φέρνει ευθύνη και οι εκτελεστικές ομάδες του Twitter αντιμετώπισαν δύσκολες επιλογές την τελευταία δεκαετία. Προβοκάτορες υψηλού προφίλ, όπως η Katie Hopkins και ο Alex Jones, απαγορεύτηκαν τελικά μαζί με την οριστική αναστολή του λογαριασμού του Donald Trump με την αιτιολογία της υποκίνησης βίας – αναμφίβολα η πιο σεισμική απόφαση του Twitter, την οποία ο νέος ιδιοκτήτης της πλατφόρμας Elon Musk δήλωσε ότι θα ανατρέψει.

Αν και οι απόψεις διίστανται σχετικά με τα σωστά και τα λάθη των αποφάσεων που έλαβε το Twitter όλα αυτά τα χρόνια, παραμένει αξιοσημείωτο ότι οι κανόνες -μαζί με τη μορφή και την πρόσβαση- των ψηφιακών δημόσιων αγαθών συνεχίζουν να καθορίζονται σε μια αίθουσα συνεδριάσεων. Η απαγόρευση του Twitter τον Οκτώβριο του 2019 για όλες τις πολιτικές διαφημίσεις συνοδεύτηκε από ένα σημείωμα του τότε διευθύνοντος συμβούλου Jack Dorsey, το οποίο ανέφερε ότι η πολιτική επιρροή πρέπει να “κερδίζεται, όχι να αγοράζεται”.

Η εξουσία βρίσκεται στα χέρια λίγων
Ο Μασκ υποσχέθηκε καλοσύνη και, σε ένα σημείωμα προς τους διαφημιστές, είχε κατευναστικό τόνο – ότι αγόρασε την πλατφόρμα “για να βοηθήσει την ανθρωπότητα” και μια υπόσχεση ότι το Twitter δεν θα γίνει ένα “κολαστήριο για όλους”. Αλλά η νέα ηγεσία δεν κρύβει το θεμελιώδες ζήτημα ότι η υποδομή που διέπει τα δημόσια κοινά βρίσκεται στα χέρια λίγων ισχυρών εταιρειών και των μετόχων τους.

Το πρόσφατο ιστορικό του ίδιου του Μασκ όσον αφορά τη διαχείριση των ψηφιακών υποδομών είναι επισφαλές, καθώς η κρίσιμη παροχή της εταιρείας του για την πρόσβαση στο Διαδίκτυο Starlink στην Ουκρανία φάνηκε να κινδυνεύει μετά την κριτική που άσκησε ένας Ουκρανός διπλωμάτης στις προτάσεις του για μια ειρηνευτική διαδικασία.

Όμως τα σκάνδαλα καταδιώκουν τις εταιρείες που είναι υπεύθυνες για τη διαχείριση των ψηφιακών κοινών εδώ και δεκαετίες. Το φιάσκο της Cambridge Analytica, οι συγκρούσεις στη Μιανμάρ και την Αιθιοπία, οι κρατικές και μη κρατικές εκστρατείες παραπληροφόρησης σε όλο τον κόσμο και η ανεξέλεγκτη διάδοση της παραπληροφόρησης μέσω των κοινωνικών πλατφορμών έχουν θέσει τακτικά το ερώτημα κατά πόσον το να αφήνουμε την αποκλειστική επιμέλεια αυτών των χώρων σε ψηφιακούς γίγαντες είναι ένα πείραμα που αξίζει να συνεχίσουμε.

Αυτή η εταιρική ηγεμονία επί των ψηφιακών υποδομών αμφισβητείται τώρα. Λίγες ώρες αφότου ο Μασκ ανακοίνωσε την εξαγορά του με το μήνυμα “το πουλί απελευθερώνεται”, ο Επίτροπος της ΕΕ για την εσωτερική αγορά Τιερί Μπρετόν τον προειδοποίησε ότι “στην Ευρώπη, το πουλί θα πετάξει με τους δικούς μας κανόνες”.

Ο επικείμενος νόμος για τις ψηφιακές υπηρεσίες (DSA) θα υποβάλει το Twitter σε στενό έλεγχο στην ήπειρο και τυχόν μη συμμόρφωση με τους κανονισμούς θα μπορούσε να κοστίσει ακριβά. Μόνο ο DSA απειλεί με πρόστιμα ύψους έως και έξι τοις εκατό των παγκόσμιων εσόδων για μη συμμορφούμενες πλατφόρμες, ενώ δεκάδες παρόμοια καθεστώτα τίθενται σε ισχύ σε όλο τον κόσμο.

Η συζήτηση για το πρωτόκολλο ή την πλατφόρμα
Η ρύθμιση είναι ένα σημαντικό βήμα για την αμφισβήτηση της εξουσίας των εταιρειών επί των ψηφιακών δημόσιων πλατφορμών, αλλά δεν είναι η μόνη πρόκληση. Στις δύσκολες εβδομάδες που προηγήθηκαν της εξαγοράς, οι δικηγόροι του Twitter κατάφεραν να αποκαλύψουν δημοσίως μηνύματα κειμένου μεταξύ του Musk και άλλων που αφορούσαν την προσφορά – και οι συζητήσεις με τον Jack Dorsey επικεντρώθηκαν σε πολύ περισσότερα από το ποσό του δολαρίου.

Ο Dorsey έγραψε ότι το Twitter θα έπρεπε να βασίζεται σε ένα “πρωτόκολλο ανοιχτού κώδικα”, και έχει μιλήσει συχνά για τη λύπη του που το Twitter ήταν μια εταιρεία, λέγοντας ότι θα έπρεπε να είναι ένα πρωτόκολλο και όχι μια πλατφόρμα, παρόμοια με το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο.

Τις τελευταίες εβδομάδες, το δικό του πρωτόκολλο του Dorsey – ένα έργο με την ονομασία Bluesky – απογειώθηκε ακριβώς την ώρα που πολλοί απογοητευμένοι χρήστες του Twitter ανακοίνωναν ότι φλερτάρουν με εναλλακτικές λύσεις, με το Mastodon ή το Wikitribune του Jimmy Wales να διαφημίζονται ως εναλλακτικοί δημόσιοι χώροι που δεν υπόκεινται σε αποφάσεις του διοικητικού συμβουλίου.

Οι καιροί είναι δύσκολοι στη Silicon Valley, καθώς οι τιμές των μετοχών των εταιρειών ψηφιακής διαφήμισης πέφτουν και υπάρχει η αίσθηση ότι η εποχή της παντοδύναμης και πανταχού παρούσας πλατφόρμας κοινωνικής δικτύωσης εισέρχεται στο λυκόφως της.

Οι κυβερνήσεις πρέπει να κοιτάξουν το μέλλον με ρυθμίσεις που να ταιριάζουν στις κατανεμημένες πλατφόρμες, με μεγαλύτερη συμμετοχή των δημοκρατιών στον καθορισμό προτύπων και με επενδύσεις σε μια νέα κατεύθυνση για την τεχνολογία, ίσως μέσω ενός κρατικού τεχνολογικού ταμείου.

Πηγή: https://www.chathamhouse.org/

Του Alex Krasodomski – Senior Research Associate, Digitial Society Initiative