Η αμερικανική βιοτεχνολογική εταιρεία Colossal Biosciences λέει ότι είναι σε τροχιά να δημιουργήσει εμβρυϊκά υβρίδια μαμούθ έως το 2028, συνδυάζοντας γονιδιακή επεξεργασία και κλωνοποίηση. Το εγχείρημα δεν υπόσχεται ακριβές γενετικό αντίγραφο, αλλά ένα ζώο που θα μοιάζει και θα συμπεριφέρεται σαν μαμούθ. Υποστηρικτές λένε ότι θα μπορούσε να βοηθήσει στην κλιματική αλλαγή — επικριτές αμφισβητούν αν αξίζει τον κόπο.
Δέκα χιλιάδες χρόνια μετά την εξαφάνισή του, το μαμούθ επιστρέφει — τουλάχιστον αυτό υπόσχεται η Colossal Biosciences, η πρώτη εταιρεία στον κόσμο που έχει κάνει την “αποεξαφάνιση” επίσημο επιχειρηματικό μοντέλο. Με έδρα το Ντάλας του Τέξας, η εταιρεία έχει αναλύσει πάνω από 50 γονιδιώματα μαμούθ που καλύπτουν 1,2 εκατομμύρια χρόνια εξέλιξης και λέει ότι στοχεύει στη δημιουργία εμβρύων έως το 2028.
Η μέθοδος δεν είναι Jurassic Park. Οι επιστήμονες της Colossal συγκρίνουν το DNA του μαμούθ με αυτό του ασιατικού ελέφαντα — του πιο κοντινού ζωντανού συγγενή του — και εντοπίζουν τα εκατοντάδες γονίδια που καθορίζουν τα χαρακτηριστικά του: το πυκνό τρίχωμα, τα μικρά αυτιά, το παχύ στρώμα λίπους, τις πρωτεΐνες αίματος που λειτουργούν σε ακραίο κρύο. Στη συνέχεια, χρησιμοποιούν τεχνολογία γονιδιακής επεξεργασία για να τροποποιήσουν κύτταρα ελέφαντα και κλωνοποίηση για να τα μετατρέψουν σε έμβρυα. Το αποτέλεσμα δεν θα είναι ένα αυθεντικό μαμούθ, αλλά ένα υβρίδιο που θα μιμείται την εμφάνιση και τη συμπεριφορά του.
Ως ενδιάμεσο βήμα, η εταιρεία δοκίμασε την τεχνολογία σε ποντίκια. Πέρυσι, “μαλλιαρά ποντίκια” με μακρύτερο, κυματιστό, χρυσαφί τρίχωμα μεταβίβασαν επιτυχώς αυτά τα χαρακτηριστικά στους απογόνους τους χωρίς εμφανή προβλήματα υγείας. Είναι ένα μικρό βήμα, αλλά αποδεικνύει ότι η γονιδιακή επεξεργασία μπορεί να παράγει σταθερά κληρονομήσιμα αποτελέσματα.
Το επιχείρημα υπέρ της επαναφοράς του μαμούθ δεν είναι απλώς νοσταλγία για τον Πλειστόκαινο. Τα μαμούθ ήταν κεντρικά είδη στο οικοσύστημα της αρκτικής στέπας: συμπίεζαν το χιόνι, διέσπειραν σπόρους, καταστέλλαν τη βλάστηση θάμνων και δέντρων, και βοηθούσαν στη διατήρηση του παγετώδους εδάφους. Ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η επανεισαγωγή μεγάλων βοσκόντων ζώων στην τούνδρα θα μπορούσε να επιβραδύνει την τήξη του permafrost και την απελευθέρωση αερίων του θερμοκηπίου. Η Colossal το παρουσιάζει ως κλιματικό εργαλείο, όχι μόνο ως επιστημονικό επίτευγμα.
Οι επικριτές, ωστόσο, θέτουν ερωτήματα που δεν απαντώνται εύκολα. Ορισμένοι εξελικτικοί βιολόγοι επισημαίνουν ότι η δημιουργία ενός ελέφαντα που μοιάζει με μαμούθ δεν είναι πραγματική ανάσταση — είναι η δημιουργία ενός νέου, τεχνητού οργανισμού. Άλλοι αμφισβητούν αν οι πόροι που δαπανώνται εδώ δεν θα έπρεπε να πηγαίνουν σε είδη που κινδυνεύουν τώρα, όπως ο ίδιος ο ασιατικός ελέφαντας, με λιγότερους από 50.000 να ζουν στη φύση. Και ακόμα κι αν γεννηθεί ένα “μαμούθ”, ποιος το μεγαλώνει; Πού μαθαίνει να είναι ελέφαντας; Πώς επιβιώνει τον χειμώνα χωρίς αγέλη;
Η Colossal λέει ότι έχει σκεφτεί όλα αυτά και δημιούργησε μάλιστα μη κερδοσκοπικό βραχίονα, το Colossal Foundation, που υποστηρίζει προγράμματα διατήρησης ειδών. Η τεχνολογία που αναπτύσσεται για τα μαμούθ, λένε, μπορεί να βοηθήσει και τους ασιατικούς ελέφαντες — βελτιώνοντας τεχνικές αναπαραγωγής και γενετικής ποικιλομορφίας. Αν αυτό αποδειχθεί αληθινό, το ερώτημα δεν είναι πλέον “μαμούθ ή ελέφαντας” αλλά αν η επιστήμη μπορεί να κάνει και τα δύο ταυτόχρονα.
