Έρευνα σε 9.000 εκπαιδευτικούς δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Αγγλία αποκαλύπτει ότι τα παιδιά χάνουν βασικές δεξιότητες — από τη γραφή και την ορθογραφία ως την κριτική σκέψη — εξαιτίας της υπερβολικής εξάρτησης από εργαλεία AI. Παράλληλα, η κυβέρνηση προχωρά σε σχέδια για AI tutors σε σχολεία, παρά τις έντονες αντιρρήσεις της εκπαιδευτικής κοινότητας.
Τα δύο τρίτα των καθηγητών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Αγγλία λένε ότι βλέπουν τους μαθητές τους να χάνουν βασικές ικανότητες. Δεν μιλάμε για κάποια εξειδικευμένη δεξιότητα — μιλάμε για πράγματα όπως το να γράφεις μια πρόταση, να λύνεις ένα πρόβλημα, ακόμα και να κάνεις μια συνομιλία. Η αιτία, σύμφωνα με την έρευνα του National Education Union που δημοσιεύτηκε στο συνέδριο του οργανισμού στο Μπράιτον, είναι η αυξανόμενη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.
«Οι μαθητές χάνουν βασικές δεξιότητες — σκέψη, δημιουργικότητα, γραφή, ακόμα και το πώς να κάνουν μια συζήτηση», ανέφερε ένας εκπαιδευτικός στην έρευνα. Ένας άλλος ήταν ακόμα πιο κατηγορηματικός: «Η AI καταστρέφει αυτό που σημαίνει “μάθηση” — επίλυση προβλημάτων, κριτική σκέψη, συνεργατική προσπάθεια». Χαρακτηριστικό παράδειγμα: πολλοί μαθητές δεν νιώθουν πλέον την ανάγκη να μάθουν ορθογραφία, αφού η φωνητική μετατροπή κειμένου κάνει τη δουλειά για αυτούς.
Το παράδοξο είναι ότι ενώ οι εκπαιδευτικοί ανησυχούν για τη χρήση AI από τους μαθητές, οι ίδιοι την υιοθετούν ολοένα και περισσότερο. Το 76% δηλώνει ότι χρησιμοποιεί AI στην καθημερινή εργασία του — από 53% πέρυσι. Κυρίως για να φτιάχνουν εκπαιδευτικό υλικό, να σχεδιάζουν μαθήματα και να διαχειρίζονται γραφειοκρατία. Μόνο το 7% το χρησιμοποιεί για διόρθωση εργασιών. Ταυτόχρονα, σχεδόν οι μισές σχολικές μονάδες δεν έχουν καμία πολιτική για τη χρήση AI — ούτε για το προσωπικό, ούτε για τους μαθητές.
Στο πολιτικό επίπεδο, η βρετανική κυβέρνηση κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση από αυτή που ζητούν οι εκπαιδευτικοί. Τον Ιανουάριο ανακοίνωσε σχέδια για ανάπτυξη AI tutors που θα παρέχουν εξατομικευμένη υποστήριξη σε έως 450.000 μαθητές από μειονεκτούντα περιβάλλοντα. Η υπουργός Παιδείας Bridget Phillipson παρουσίασε το πρόγραμμα ως εργαλείο κοινωνικής ισότητας: «Τα AI tutoring tools έχουν τη δυνατότητα να μετατρέψουν την πρόσβαση σε εξατομικευμένη υποστήριξη από προνόμιο λίγων σε δικαίωμα κάθε παιδιού που το χρειάζεται». Ωστόσο, μόνο το 14% των ερωτηθέντων εκπαιδευτικών συμφωνεί με το σχέδιο, ενώ το 49% το αντιτίθεται ρητά.
Οι αντιρρήσεις δεν είναι μόνο παιδαγωγικές. «Οι μαθητές που χρειάζονται καθηγητή συχνά χρειάζονται κάτι παραπάνω από ακαδημαϊκή βοήθεια. Η AI δεν μπορεί να τους το δώσει αυτό», σημείωσε ένας εκπαιδευτικός. Άλλοι τονίζουν ότι οι μαθητές από ευάλωτες ομάδες χρειάζονται ανθρώπινη επαφή — για να αναπτύξουν κοινωνικές δεξιότητες και να μειώσουν την κοινωνική απομόνωση. Ο γενικός γραμματέας του NEU, Daniel Kebede, συνόψισε το πρόβλημα με σαφήνεια: «Το επάγγελμα δεν είναι καθόλου πεπεισμένο ότι οι AI tutors είναι η μαγική λύση για το χάσμα ευκαιριών. Η κυβέρνηση αναλαμβάνει ένα ρίσκο εφαρμόζοντας AI tutoring πριν κατανοηθούν σωστά οι επιπτώσεις του».
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό δεν είναι αν η AI θα μπει στις σχολικές αίθουσες — αυτό ήδη συμβαίνει. Το ερώτημα είναι αν θα μπει με κανόνες, εκπαίδευση και σαφή όρια, ή αν θα αφεθεί να διαμορφώσει μόνη της τον τρόπο που μαθαίνει η επόμενη γενιά.
