Για πρώτη φορά στην ιστορία, επιστήμονες κατέγραψαν τη γέννα ενός φυσητήρα — και αυτό που είδαν άλλαξε αυτό που πιστεύαμε ότι ξέρουμε για τη συμπεριφορά των ζώων. Δέκα ενήλικες θηλυκές συντονίστηκαν για να κρατήσουν το νεογέννητο στην επιφάνεια, να το προστατέψουν από αρπακτικά και να διασφαλίσουν την επιβίωσή του. Είναι η πρώτη απόδειξη «μαιευτικής βοήθειας» σε μη πρωτεύοντα θηλαστικά.
Τον Ιούλιο του 2023, μια ομάδα ερευνητών που παρακολουθεί φυσητήρες στην Καραϊβική από το 2005 παρατήρησε κάτι ασυνήθιστο: και τα 11 θηλυκά μέλη μιας κοινωνικής ομάδας είχαν συγκεντρωθεί κοντά στην επιφάνεια. Κατά τύχη, οι επιστήμονες είχαν drones στον αέρα. Αυτό που ακολούθησε δεν είχε ξαναφανεί ποτέ.
Μέσα σε λίγα λεπτά, εμφανίστηκαν οι ουρές ενός νεογέννητου να βγαίνουν από τη μητέρα του. Η γέννα διήρκεσε περίπου μισή ώρα, κατά τη διάρκεια της οποίας τα υπόλοιπα θηλυκά σχημάτισαν έναν εξαιρετικά συντονισμένο κλοιό γύρω από τη μητέρα και το νεογέννητο. Εναλλάσσονταν για να κρατούν το μικρό στην επιφάνεια, ώστε να μπορεί να αναπνεύσει και να αφήσουν τις ουρές του να ξεδιπλωθούν πλήρως. Τις πρώτες ώρες της ζωής του, ένα νεογέννητο φυσητήρα δεν έχει άνωση — δεν μπορεί να επιπλεύσει μόνο του. Χωρίς αυτή τη βοήθεια, θα πνιγόταν.
«Αυτή είναι η πρώτη απόδειξη βοήθειας κατά τον τοκετό σε μη πρωτεύοντα», λέει ο Shane Gero του Project CETI στη Νέα Υόρκη. Μέχρι πρόσφατα, τέτοια σύνθετη συμπεριφορά θεωρούνταν αποκλειστικό προνόμιο των ανθρώπων — και μόλις τελευταία είχε παρατηρηθεί σε μη ανθρώπινα πρωτεύοντα. Το να τη βλέπουμε σε φάλαινες αναθεωρεί ριζικά αυτή την εικόνα.
Περίπου 18 λεπτά μετά τη γέννα, εμφανίστηκαν βραχυπτέρυγες φάλαινες-πιλότοι — και η αντίδραση της ομάδας ήταν άμεση. Τα θηλυκά τοποθετούνταν συστηματικά ανάμεσα στο νεογέννητο και τους εισβολείς, ακόμα και από κάτω. Άνοιγαν τα σαγόνια τους, έκαναν απότομες κινήσεις με το κεφάλι, ενώ σε μια περίπτωση μια φάλαινα-πιλότος έπεσε με ορμή πάνω στη μύτη ενός ενήλικου θηλυκού που προστάτευε το μικρό. Η ομάδα άλλαζε κατεύθυνση κάθε φορά που οι φάλαινες-πιλότοι έμπαιναν μπροστά τους.
Παράλληλα, υποβρύχιος εξοπλισμός ηχογράφησης κατέγραφε τις φωνές της ομάδας. Τα αποτελέσματα ήταν εξίσου εντυπωσιακά: στα κρίσιμα σημεία — έναρξη τοκετού και πρώτη επαφή με τις φάλαινες-πιλότους — παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικές αλλαγές στο ηχητικό ύφος της ομάδας, πολύ πέρα από τη συνηθισμένη επικοινωνία τους. Μόλις πέρασαν οι κρίσιμες στιγμές, οι φωνές επέστρεψαν στο κανονικό τους μοτίβο. Για πρώτη φορά, οι ερευνητές μπόρεσαν να συνδέσουν αυτό που κάνουν οι φυσητήρες με αυτό που «λένε».
«Η κοινωνία των φυσητήρων διέπεται από ισχυρή γυναικεία ηγεσία, όπου η γνώση μεταδίδεται από γενιά σε γενιά», λέει ο Gero. «Είναι συναρπαστικό να βλέπεις τη διαγενεακή υποστήριξη — από τη γιαγιά στην κόρη που γεννά, αλλά και από άσχετες μεταξύ τους θηλυκές». Το νεογέννητο, το φύλο του οποίου δεν έχει ακόμα προσδιοριστεί, έχει επιβιώσει τον πρώτο χρόνο της ζωής του — τον πιο επικίνδυνο. Σύντομα θα πάρει και όνομα.
