Το παγκόσμιο ηλεκτρονικό εμπόριο κινείται προς τα 8 τρισ. δολάρια, αλλά στην Ελλάδα μόλις μία στις τέσσερις επιχειρήσεις πουλάει online. Η τεχνολογία αλλάζει τον τρόπο που αγοράζουμε — η ερώτηση είναι αν οι ελληνικές επιχειρήσεις θα προλάβουν να ακολουθήσουν.
Κάθε χρόνο, την ίδια μέρα που γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Καταναλωτή, τα νούμερα του ηλεκτρονικού εμπορίου σπάνε νέα ρεκόρ. Το 2023 οι online λιανικές πωλήσεις ξεπέρασαν τα 5,8 τρισ. δολάρια παγκοσμίως — ένα νούμερο που αντιστοιχεί περίπου στο ΑΕΠ της Ιαπωνίας και της Γερμανίας μαζί. Έως το 2027, οι εκτιμήσεις μιλούν για 8 τρισ. Το ηλεκτρονικό εμπόριο δεν είναι πλέον ένα παράλληλο κανάλι πωλήσεων — είναι το κύριο.
Η Κίνα και οι ΗΠΑ κυριαρχούν στον χάρτη, με ετήσιες online πωλήσεις 2,2 και 1,1 τρισ. δολαρίων αντίστοιχα. Η Ευρώπη ακολουθεί ως τρίτη μεγαλύτερη αγορά, με αξία που έφτασε τα 887 δισ. ευρώ το 2023 και αναμένεται να σπάσει το φράγμα του ενός τρισ. σύντομα. Στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης, πάνω από το 85% των χρηστών του διαδικτύου αγοράζουν online — μια συνήθεια τόσο καθιερωμένη όσο το να πηγαίνεις στο σούπερ μάρκετ.
Στην Ελλάδα η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ, από τις σχεδόν 48.000 επιχειρήσεις με πάνω από δέκα εργαζομένους, μόλις οι 12.347 δέχονται παραγγελίες μέσω ιστοσελίδας ή εφαρμογής. Οι ψηφιακές πωλήσεις αντιπροσωπεύουν περίπου 9,5% του συνολικού τζίρου — ένα ποσοστό που δείχνει ότι η χώρα βρίσκεται σε φάση ωρίμανσης, αλλά με σημαντική απόσταση από τους ευρωπαίους εταίρους της. Η υποδομή υπάρχει — η πλειονότητα των επιχειρήσεων έχει πλέον γρήγορες συνδέσεις άνω των 100 Mbit/s — αλλά η αξιοποίησή της παραμένει μέτρια.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι το στοιχείο για την τεχνητή νοημοσύνη: μόλις το 8,2% των ελληνικών επιχειρήσεων με πρόσβαση στο διαδίκτυο χρησιμοποιεί εφαρμογές AI. Αυτό έρχεται σε έντονη αντίθεση με τις διεθνείς τάσεις, όπου η AI έχει γίνει βασικό εργαλείο για εξατομικευμένες προτάσεις προϊόντων, πρόβλεψη ζήτησης και στοχευμένη διαφήμιση. Σύμφωνα με τη McKinsey, η σωστή αξιοποίηση AI μπορεί να αυξήσει τις πωλήσεις ενός ηλεκτρονικού καταστήματος έως 15% — ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που οι περισσότερες ελληνικές επιχειρήσεις αφήνουν αναξιοποίητο.
Παράλληλα, ο τρόπος που αγοράζουμε αλλάζει δομικά. Το λεγόμενο omnichannel μοντέλο — όπου ο καταναλωτής ενημερώνεται online, δοκιμάζει το προϊόν σε φυσικό κατάστημα και ολοκληρώνει την αγορά από το κινητό — έχει γίνει ο κανόνας στις ώριμες αγορές. Το social commerce, δηλαδή οι αγορές μέσω κοινωνικών δικτύων, αναμένεται να ξεπεράσει τα 1,2 τρισ. δολάρια έως το 2025. Ο καταναλωτής δεν πηγαίνει πλέον στο κατάστημα για να ανακαλύψει προϊόντα — τα ανακαλύπτει στο feed του και αποφασίζει σε δευτερόλεπτα.
Για τις ελληνικές επιχειρήσεις — πολλές από τις οποίες είναι οικογενειακές και βρίσκονται σε φάση διαδοχής — ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν είναι απλώς μια τεχνολογική αναβάθμιση. Είναι ζήτημα επιβίωσης. Το 2025, σχεδόν μία στις δέκα λιανικές παραγγελίες στην Ελλάδα γίνεται online, και τα δύο τρίτα των καταναλωτών χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για τις αγορές τους. Αυτοί οι καταναλωτές υπάρχουν — το ερώτημα είναι πόσες επιχειρήσεις θα είναι εκεί για να τους συναντήσουν.
