Νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι τα κέντρα δεδομένων που τροφοδοτούν την τεχνητή νοημοσύνη ανεβάζουν τη θερμοκρασία του εδάφους γύρω τους κατά μέσο όρο 2°C — και σε ακραίες περιπτώσεις έως 9,1°C. Το φαινόμενο επηρεάζει ήδη περισσότερους από 340 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, και η κατάσταση αναμένεται να επιδεινωθεί καθώς η ζήτηση για υπολογιστική ισχύ εκτοξεύεται.
Τα data centers δεν είναι απλώς αόρατες αποθήκες δεδομένων κρυμμένες σε βιομηχανικές ζώνες. Είναι τεράστιες εγκαταστάσεις που καταναλώνουν ποσότητες ενέργειας συγκρίσιμες με ολόκληρες πόλεις — και αποβάλλουν αντίστοιχες ποσότητες θερμότητας. Μια νέα έρευνα από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ ποσοτικοποιεί για πρώτη φορά αυτή την επίδραση σε κλίμακα που δύσκολα κανείς περίμενε.
Ο Andrea Marinoni και η ομάδα του ανέλυσαν δορυφορικές μετρήσεις θερμοκρασίας εδάφους για μια περίοδο 20 ετών, συγκρίνοντάς τες με τις γεωγραφικές συντεταγμένες περισσότερων από 8.400 data centers συνδεδεμένων με εφαρμογές AI. Για να αποφύγουν παραμορφώσεις από αστικές δραστηριότητες, εστίασαν σε εγκαταστάσεις εκτός πυκνοκατοικημένων περιοχών. Το εύρημα ήταν αδιαμφισβήτητο: μετά την έναρξη λειτουργίας ενός data center, η θερμοκρασία του γύρω εδάφους ανεβαίνει κατά μέσο όρο 2°C. Σε ακραίες περιπτώσεις, η άνοδος έφτασε τους 9,1°C.
Αυτό που κάνει το φαινόμενο ιδιαίτερα ανησυχητικό δεν είναι μόνο η ένταση, αλλά η εμβέλειά του. Η αυξημένη θερμοκρασία δεν περιορίζεται στον άμεσο περίγυρο της εγκατάστασης — ανιχνεύεται έως και 10 χιλιόμετρα μακριά. Στα 7 χιλιόμετρα, η ένταση μειώνεται μόλις κατά 30%. Με άλλα λόγια, ένα data center μπορεί να ζεσταίνει μια ολόκληρη περιοχή χωρίς οι κάτοικοί της να το γνωρίζουν καν. Σύμφωνα με τους ερευνητές, περισσότεροι από 340 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν εντός αυτής της ακτίνας επιρροής. Περιοχές όπως το Bajío στο Μεξικό και η Αραγονία στην Ισπανία κατέγραψαν αύξηση θερμοκρασίας 2°C στα 20 χρόνια μεταξύ 2004 και 2024 που δεν εξηγείται από άλλους παράγοντες.
Ο Chris Preist από το Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ επισημαίνει ότι τα αποτελέσματα χρειάζονται περαιτέρω ανάλυση — δεν είναι ακόμα σαφές πόσο από τη θερμότητα προέρχεται από τους υπολογιστές και πόσο από το ίδιο το κτίριο που απορροφά ηλιακή ακτινοβολία. Ωστόσο, ο Marinoni είναι κατηγορηματικός: ανεξάρτητα από την πηγή, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Η θερμοκρασία ανεβαίνει.
Το πρόβλημα δεν πρόκειται να μικρύνει. Η εταιρεία ακινήτων JLL εκτιμά ότι η παγκόσμια χωρητικότητα data centers θα διπλασιαστεί μεταξύ 2025 και 2030, με την AI να ευθύνεται για το μισό της ζήτησης. Καθώς τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα γίνονται πιο σύνθετα και η χρήση τους εκτείνεται σε κάθε γωνιά της οικονομίας, η ενεργειακή τους όρεξη — και η θερμότητα που παράγουν — θα συνεχίσει να αυξάνεται. Η ερώτηση που τίθεται πλέον δεν είναι αν τα data centers επηρεάζουν το κλίμα των περιοχών γύρω τους, αλλά πόσο είμαστε διατεθειμένοι να αφήσουμε αυτή την επίδραση να μεγαλώσει πριν αρχίσουμε να σχεδιάζουμε διαφορετικά.
