Οι Αποκεντρωμένες Αυτόνομες Οργανώσεις (DAOs) υπόσχονται να επαναστατήσουν τον τρόπο που συνεργαζόμαστε online — αλλά εξτρεμιστές κάθε απόχρωσης βλέπουν σε αυτές κάτι άλλο: την ευκαιρία να χτίσουν τα δικά τους ψηφιακά κράτη, εκτός νόμου και εκτός ελέγχου. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα συμβεί, αλλά πότε.
Φανταστείτε ένα ψηφιακό λευκό εθνοκράτος ή ένα κυβερνο-χαλιφάτο — μια αυτοδιοικούμενη online κοινότητα με δικούς της νόμους, δικά της οικονομικά και δική της ιδεολογία, απρόσιτη σε κυβερνήσεις και πλατφόρμες. Αυτό που ακούγεται σαν σενάριο επιστημονικής φαντασίας είναι, σύμφωνα με ερευνητές που παρακολουθούν τα εξτρεμιστικά κινήματα, μια απειλή που ωριμάζει σιωπηλά.
Οι DAOs — Decentralized Autonomous Organizations — είναι ψηφιακές οντότητες που λειτουργούν μέσω blockchain, χωρίς κεντρική διοίκηση. Δεν χρειάζονται τράπεζες, δικαστήρια ή κυβερνητικές αδειοδοτήσεις. Οι αποφάσεις λαμβάνονται συλλογικά, οι συναλλαγές γίνονται μέσω κρυπτονομισμάτων και τα «καταστατικά» τους είναι κώδικας υπολογιστή — τα λεγόμενα smart contracts. Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ τις έχει χαρακτηρίσει «πείραμα για το πώς συνδεόμαστε, συνεργαζόμαστε και δημιουργούμε». Σήμερα υπάρχουν πάνω από 10.000 DAOs που διαχειρίζονται δισεκατομμύρια δολάρια και μετρούν εκατομμύρια συμμετέχοντες.
Η πλειονότητα είναι αθώες — ή τουλάχιστον ακίνδυνες. Υπάρχει το CaféDAO που θέλει να «αντικαταστήσει τα Starbucks», το Doge DAO που επιδιώκει να κάνει το meme του σκύλου «το πιο αναγνωρίσιμο έργο τέχνης στον κόσμο» και το HairDAO, ένας «αποκεντρωμένος διαχειριστής περιουσιακών στοιχείων που λύνει το πρόβλημα της τριχόπτωσης». Όμως ανάμεσά τους εμφανίζονται και άλλες, με πιο σκοτεινό χαρακτήρα — γεμάτες κωδικές αναφορές στην alt-right και θεωρίες συνωμοσίας.
Για τους εξτρεμιστές, οι DAOs έχουν διπλή έλξη. Από πρακτική άποψη, προσφέρουν ανωνυμία και οικονομική αυτονομία: ανώνυμα πορτοφόλια bitcoin και αδιαφανή κρυπτονομίσματα όπως το Monero χρησιμοποιούνται ήδη ευρέως από ομάδες που έχουν δει τους τραπεζικούς τους λογαριασμούς να παγώνουν. Από ιδεολογική άποψη, η ίδια η λογική των DAOs — αποκέντρωση, απόρριψη κεντρικής εξουσίας — ταιριάζει γάντι σε κινήματα που πιστεύουν ότι κυβερνήσεις, Big Tech και τράπεζες ελέγχονται από εχθρικές δυνάμεις. Σε φόρουμ ακροδεξιών πλατφορμών όπως το BitChute και το Odysee, η συζήτηση για αποκεντρωμένες εναλλακτικές μορφές οργάνωσης είναι ήδη ζωηρή.
Οι κίνδυνοι είναι συγκεκριμένοι. Εξτρεμιστικές DAOs θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως ασφαλή καταφύγια για χρηματοδότηση επιθέσεων, οργάνωση εκστρατειών ριζοσπαστικοποίησης ή συντονισμό επιχειρήσεων επηρεασμού εκλογών — εκτός της εμβέλειας των υπηρεσιών ασφαλείας. Ο ειδικός σε θέματα τεχνολογίας Carl Miller έχει επισημάνει ότι «παρόλο που οι DAOs συμπεριφέρονται σαν εταιρείες, δεν είναι καταχωρημένες ως νομικές οντότητες». Μόνο τρεις αμερικανικές πολιτείες — Wyoming, Vermont και Tennessee — έχουν θεσπίσει νομοθεσία που τις αναγνωρίζει επίσημα. Στον υπόλοιπο κόσμο, κινούνται σε νομικό κενό.
Ενώ κυβερνήσεις παγκοσμίως τρέχουν να ρυθμίσουν την τεχνητή νοημοσύνη, οι DAOs παραμένουν σχεδόν αόρατες στο ραντάρ των νομοθετών. Αν αυτό δεν αλλάξει σύντομα, το ερώτημα δεν θα είναι αν θα εμφανιστούν ψηφιακά εθνοκράτη στο διαδίκτυο — αλλά πόσο καιρό θα χρειαστεί κανείς να τα παρατηρήσει.
